تاریخ انتشار خبر : 1395/04/19 08:10| کدخبر : 6562

جلماجرد؛ روستایی تاریخی که بناهای قدیمی را در دل خود جای داده

جلماجرد؛ روستایی تاریخی که بناهای قدیمی را در دل خود جای داده

روستای جلماجرد که در گویش‌های محلی نیز به "گلماگرد" مشهور است از روستاهای تاریخی شهرستان خمین است که چند بنای تاریخی را در دل خود جای داده است.

به گزارش اخبار خمین گلماگرد(جلماجرد) در لغت به معنای جمع شدن آب است، این روستا از توابع شهرستان خمین و از نظر جغرافیایی در شرقی‌ترین نقطه آن قرار دارد که فاصله این روستا تا شهر خمین 25 کیلومتر است، با ورود زبان عربی به ایران نام آن به جلماجرد تغییر پیدا کرد که در گویش‌های عامیانه شهرستان، برخی آن را "گلماگرد" می‌نامند.

 

این روستا در حال حاضر دارای 236 خانوار و 673 نفر جمعیت است، زبان و گویش مردمان این روستا فارسی با لهجه‌ای خاص است، شغل و درآمد آنها اغلب کشاورزی، دامداری و تولید شیر خام و محصولات کشاورزی از قبیل گندم و جو و علوفه کشت می‌شود.

 

در گذشته پیاز سفید به صورت پاییزه و کاهو نیز کشت می‌شد که در سال‌های اخیر به دلیل کم آبی و شرایط کار کشاورزی رو به فراموشی رفته است.

 

تمام رودخانه‌های شهرستان خمین پس از پیوستن به هم تشکیل رود واحدی را داده و در این روستا با رودخانه خراقاب که از شهرستان گلپایگان سرچشمه می‌گیرد به هم می‌پیوندند و رودخانه لعل بار(انار بار) را تشکیل داده و پس از گذشتن از شهرها و روستاهای شهرستان محلات و دلیجان به سد پانزده خرداد می‌ریزد.

 

از خصوصیات این روستا وجود آثار تاریخی و فرهنگی زیادی است که برخی از آنها هنوز هم پابرجا هستند، با وجود پنج اثر ثبتی و چند اثر در حال ثبت, می‌توان از این روستا به عنوان یکی از روستاهای غنی تاریخی و فرهنگی شهرستان نام برد که از آن جمله می توان به پل تقی خان، پل جدید، قلعه قنات، قلعه جلماجرد، حمام، آسیاب آبی و ... اشاره کرد.

 

یکی از پل‌های تاریخی روستای جلماجرد در فاصله 600 متری شمال روستای جلماجرد بر روی رودخانه خمین قرار گرفته است.

 

بنای پل با سه دهانه یا طاق بیز(هلو چین کند) با اجرای دو پوشش، یک پوشش رومی فوقانی و یک پوشش رومی و ضربی به طور تلفیقی در زیر آن، با مصالح آجر و گل آهک بر روی رودخانه خمین بسته شده است.

 

در جبهه غربی پل، دو موج شکن مثلثی شکل در جهت مخالف جریان آب، با پایه‌های سنگی و گل آهک و آجر چینی منطبق بالای آن ساخته شده است.

 

پایه‌های پل را سنگ‌های ماسه‌ای تراش خورده تشکیل می دهد که طاق‌ها بر این پایه‌ها استوار گردیده‌اند.

 

اتصال بدنه پل با دیواره رودخانه از طریق سنگ چینی با سنگ‌هایی که شکل منظمی ندارند صورت گرفته است.این پل متعلق به دوره ی پهلوی اول می‌باشد.

 

پل تاریخی حاجی‌آباد

 

بنای پل دیگر جلماجرد که با استناد به گفته اهالی مبنی بر ساخت اثر قربانعلی خان، به نام پل حاجی خان نیز شناخته می شود، در فاصله 500 متری شمال روستای جلماجرد بر روی رودخانه قمرود بسته شده است.

 

این بنا از یادمان‌های تاریخی دوره قاجار به حساب می آید دارای چهار چشمه و طاق جناقی شکل به شیوه اجرای ضربی می باشد؛ پایه‌های پل را سنگ‌های تراش خورده تشکیل می‌دهند که طاق‌ها بر روی آن‌ها سوار هستند.

 

در جبهه غربی بنا دو موج‌شکن با پایه سنگی و ملات آهک و هرم آجری بالای آن به منظور جلوگیری از رانش و ملایم ساختن جریان آب در برخورد با پایه‌ها ساخته شده اند.

 

در قسمت تیزه طاق با تلفیق پوشش رومی و ضربی نقش‌انداز آجری زیبایی اجرا شده است که در طرفین تیزه دهانه دوم پل مشاهده می‌شوند، به نوعی تزیینات پل را تشکیل می‌دهند؛ این بنا مربوط به دوره ی قاجار است.

 

حمام روستای جلماجرد


بنای حمام قدیمی جلماجرد در حاشیه شمالی روستای جلماجرد در پایه تپه‌ای طبیعی که سطح و دامنه‌های آن را چند منزل مسکونی فراگرفته، واقع شده است.

 

این حمام با ایجاد تیغه‌ای در وسط فضاها به دو قسمت حمام مردانه و زنانه تبدیل شده است.

 

سربینه حمام، فضایی چهار ضلعی است که چهار حجره در جوانب اصلی از فضای آن عقب نشسته اند. بنای حمام با استفاده از مصالح سنگ، آجر و ملات گل و گل‌ آهک شکل گرفته است.

 

قلعه قنات


بنای تاریخی قلعه قنات در یک کیلومتری شمال شرقی روستای جلماجرد در فاصله 300 متری شرق جاده آسفالته‌ای که از شهر خمین به روستای جلماجرد می‌رسد، واقع شده است.

  

این بنا که به قلعه مهستان نیز خوانده می‌شود، فضای مذکور با قاعده مستطیل شکل به صورت منفرد در دشتی بدون مزارع بنا شده است. این اثر با نقشه مربع شکل و با مصالح خشت و گل ساخته شده است.

 

چهار برج در زوایای بنا و در محل تلاقی دو دیوار در دو طبقه ساخته شده‌اند. بعد از ورودی بنا که در جنوب آن قرار گرفته، هشتی‌ای با طاق کلمبو قرار دارد که در شمال آن در مقابل درب ورودی اتاق شاه نشین ساخته شده است.

  

فضای داخلی قلعه توسط یک دیوار طولی به دو محوطه شرقی و غربی تقسیم می شود. تنها معماری شاخص اثر غربی عبارت است از بنای یک اصطبل نیمه مخروبه که با تاق ضربی پوشیده شده است.

 

انتهای پیام/م

نام کامل :
پست الکترونیکی :
متن نظر:
کد را وارد کنید: *